Hangi ticari davalarda arabuluculuk gerekir?

İnceleme iki aşamalıdır: Önce uyuşmazlığın ticari dava olup olmadığı, ardından talebin TTK m. 5/A kapsamına girip girmediği belirlenir. Sözleşmenin taraflarından birinin şirket olması, her davanın ticari sayılması için tek başına yeterli değildir. TTK m. 4 ve özel kanunlar kapsamında ticari dava niteliği değerlendirilir.

TTK m. 5/A’nın 7445 sayılı Kanun ile değişen düzenlemesi, para konulu alacak ve tazminat davalarının yanında itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarını da açıkça sayar. Genel kurul kararının iptali veya ortaklıktan çıkma gibi şirketler hukuku talepleri ise salt “şirket davası” oldukları için bu maddeye otomatik olarak dahil edilemez. Birden fazla talep varsa her talebin niteliği ayrıca incelenmelidir.

Başvuruda neler belirtilmeli?

Arabuluculuk başvurusu, ilerideki davanın taraf ve konu çerçevesiyle uyumlu hazırlanmalıdır. Şirketin kısa ticari adı yerine tam unvanının kullanılması; bilinen adres ve iletişim bilgilerinin doğru yazılması önem taşır. Birden fazla borçlu veya farklı hukuki ilişki varsa bunlar açıkça ayrılmalıdır.

Talep, yalnızca “ticari alacak” gibi genel bir ifadeye bırakılmamalıdır. Uyuşmazlığın dayandığı sözleşme, faturalar, takip dosyası, istenen tutar ve temel itirazlar mümkün olduğunca belirli hâle getirilir. Sonradan farklı talepler ileri sürülecekse önceki başvurunun bunları karşılayıp karşılamadığı ayrıca değerlendirilir.

• Tarafların tam kimlik ve unvan bilgileri.
• Uyuşmazlığın kısa açıklaması ve talep kalemleri.
• Sözleşme, fatura ve ödeme kayıtları.
• Varsa icra dosyası ile itiraz bilgileri.
• Temsil yetkisini ve gerekli özel yetkileri gösteren belgeler.

Ticari arabuluculuk ne kadar sürer?

TTK m. 5/A’ya göre arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla iki hafta uzatılabilir. Bu süre, ticari davanın veya alacak tahsilinin toplam süresi değildir. Başlangıç noktası da doğrudan faturanın tarihi veya tarafların ilk görüşmesi değildir.

Dava şartı arabuluculukta büroya başvurudan son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürenin zamanaşımı ve hak düşürücü süreler üzerindeki etkisi HUAK m. 18/A kapsamında değerlendirilir. Başvuru tarihinden önce dolmuş bir sürenin, sonradan başvuruyla kendiliğinden canlanacağı varsayılmamalıdır. Mevcut dava ve takip dosyalarındaki diğer süreler ayrıca kontrol edilir.

Dosya incelemesinde başvuru belgesi, görevlendirme ve son tutanak tarihleri ayrı kaydedilmelidir. Böylece dava açılması gerekiyorsa ilgili sürenin kalan kısmı somut belgelere göre hesaplanabilir.

Görüşmeye katılmak anlaşmayı kabul etmek midir?

Hayır. Arabuluculukta taraflar çözüm tekliflerini değerlendirebilir, kısmen anlaşabilir veya anlaşmadan süreci sonlandırabilir. Arabulucu uyuşmazlığı mahkeme gibi karara bağlamaz. Tarafsız ve bağımsız olarak iletişimi kolaylaştırır; taraf vekili olan avukat ise temsil ettiği tarafın hukuki durumunu ve önerilen anlaşmanın sonuçlarını değerlendirir.

Şirket adına toplantıya katılan kişinin hangi konuda karar verebileceği önceden belirlenmelidir. Temsil ve imza yetkisi ile avukatın arabuluculuk ve sulh konusundaki gerekli özel yetkileri kontrol edilir. Ödeme indirimi, taksit, teminat veya ibra gibi önerilerin hukuki ve ekonomik sonuçları farklıdır.

Gizlilik ile arabuluculuk müzakerelerindeki beyan ve belgelerin sonradan delil olarak kullanılması HUAK m. 4 ve 5 çerçevesinde değerlendirilir. Önceden mevcut bir belge, sırf görüşmede sunulduğu için her durumda kullanılamaz bir belgeye dönüşmez; müzakere teklifleriyle dayanak deliller ayrılmalıdır.

Anlaşma belgesinde hangi noktalar açık olmalı?

Yalnızca “borç ödenecektir” denilen bir metin yeni tartışmalar doğurabilir. Ödenecek tutar, vade, taksit tarihleri, ödeme hesabı, faiz, teminat ve gecikmenin sonucu açık yazılmalıdır. İcra dosyası varsa dosyanın hangi işlemle ve hangi koşulda sona ereceği; masrafların ve vekâlet ücretinin kapsamı belirtilmelidir.

İbra edilen taleplerin sınırı da önemlidir. Tek bir faturanın çözülmesi amacıyla başlayan görüşmede tüm ticari ilişkiyi kapsayan bir ibra verilmesi, tarafın beklemediği sonuçlar doğurabilir. Kısmi anlaşma varsa çözülen ve çözülmeyen kalemler ayrılmalıdır.

Anlaşma belgesinin ilam niteliği ve icra edilebilirlik şerhi gerekip gerekmediği, HUAK m. 18’deki imza ve uyuşmazlık türü koşullarına göre değerlendirilir. Her son tutanak aynı zamanda icra edilebilir bir anlaşma belgesi değildir.

Anlaşma sağlanamazsa ne yapılır?

Anlaşamama son tutanağı, kapsamına göre dava şartının yerine getirildiğini göstermek üzere kullanılır. Son tutanağın dava dilekçesine eklenmesi ile hiç arabulucuya başvurulmamış olması aynı durum değildir; HUAK m. 18/A’da farklı sonuçlara bağlanır. Taraf ve uyuşmazlık bilgilerinin dosyayla uyumu dava öncesinde kontrol edilmelidir.

Maltepe’de ticari faaliyet yürüten bir şirket için de temel yaklaşım aynıdır: dava türü belirlenir, başvuru kapsamı doğru kurulur ve süreler belgelendirilir. Tahsilat uyuşmazlıkları için ticari alacak rehberi; genel çalışma alanı için Maltepe ticaret hukuku sayfası incelenebilir.

Sık sorulan sorular

Hukuki dayanaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
• 7445 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikler

Bağlantılar resmî mevzuat ve kurum sayfalarına yönelir. Yazıdaki madde atıfları, somut uyuşmazlıkta güncel metin ve ilgili uygulamayla birlikte değerlendirilmelidir.