Uyuşmazlık ortağa mı, şirkete mi ait?

Ortaklar arasındaki kişisel anlaşmazlık ile şirketin malvarlığına ilişkin zarar birbirinden ayrılmalıdır. Şirket hesabından yapılan bir işlemin şirkete zarar verdiği iddiası, ortağın doğrudan kendi hesabına ödeme isteyebileceği anlamına gelmeyebilir. Talep hakkı, davanın tarafları ve ödemenin kime yapılacağı, uygulanacak sorumluluk hükümlerine göre değerlendirilir.

Bir ortağın aynı zamanda müdür olması da incelemeyi etkiler. Ortaklık sıfatından doğan hak ve yükümlülükler ile yönetim ve temsil görevinden doğan sorumluluklar farklıdır. TTK m. 626, 630 ve limited şirketlere uygulanabilen ilgili sorumluluk hükümleri somut olaya göre birlikte ele alınır.

İlk aşamada şirketin güncel sözleşmesi, ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve ilgili genel kurul veya müdür kararları toplanmalıdır. Tarafların yalnızca geçmişteki sözlü mutabakatları üzerinden hareket edilmesi, mevcut şirket düzeninin gözden kaçmasına yol açabilir.

Ortağın bilgi alma ve inceleme hakkı

TTK m. 614, limited şirket ortağının şirketin işleri ve hesapları hakkında bilgi istemesini ve belirli konularda inceleme yapmasını düzenler. Talebin hangi kayıtlarla ve hangi meseleyle ilgili olduğu açık belirtilmelidir. Bilançolar, gelir-gider kayıtları, şirketin borçları veya belirli işlemler bu çerçevede gündeme gelebilir.

Kanun, hakkın kullanılması ile şirket menfaatlerinin korunmasını birlikte ele alır. Bilgi alma talebinin reddi veya sınırlandırılması hâlinde kanundaki başvuru sırası ve mahkeme yolu değerlendirilir. Ortağın her belgeye hiçbir koşul olmaksızın erişebileceği veya şirket yönetiminin her talebi gerekçesiz reddedebileceği varsayılmamalıdır.

Talebin tarihinin ve içeriğinin ispatlanabilir şekilde kaydedilmesi önemlidir. Belgeleri temin etmek için yetkisiz biçimde başka kişilerin hesaplarına girilmesi veya şirket sistemindeki verilerin değiştirilmesi hukuki çözüm yöntemi değildir.

Genel kurul kararlarına karşı hangi yollar vardır?

Toplantıya çağrı, gündem, toplantı ve karar yeter sayıları, oy kullanımı ve tutanaklar şirket sözleşmesi ile kanun çerçevesinde değerlendirilir. Her usulsüzlük aynı sonucu doğurmaz. Kararın iptali, butlanı veya yokluğu iddiaları birbirine karıştırılmamalıdır.

Limited şirket genel kurul kararlarında TTK m. 622’nin atfıyla anonim şirket kararlarına ilişkin ilgili hükümler uygulanır. İptal talebi bakımından TTK m. 445’teki karar tarihinden itibaren üç aylık süre ve m. 446’daki dava açabilecek kişiler ile koşullar önem taşır. Bu süre, her türlü geçersizlik iddiasına aynen uygulanabilen genel bir süre değildir.

Toplantıya katılım, muhalefetin kaydı ve çağrıya ilişkin belgeler gecikmeden incelenmelidir. Kararın icrasına ilişkin koruma talepleri de ayrı koşullara tabidir. Kararın varlığı tek başına tedbir verileceği anlamına gelmez.

Pay devri ile ortaklıktan çıkma aynı şey mi?

Pay devri, ortaklık payının başka bir kişiye geçirilmesini konu alır. TTK m. 595’te yazılı şekil, imzaların noter tarafından onanması ve şirket sözleşmesindeki düzenlemeler çerçevesinde genel kurul onayı gibi koşullar yer alır. Bu koşullar, tarafların yalnızca bedel üzerinde anlaşmasıyla geçiştirilemez.

Ortaklıktan çıkma ise şirket sözleşmesinde tanınan bir hakka veya haklı sebeple mahkemeye başvuruya dayanabilir. TTK m. 638 bu yolları düzenler. Ortak, yalnızca “ayrılmak istiyorum” diyerek her durumda ortaklığını kendiliğinden sona erdiremez. Ayrılmanın yöntemi, haklı sebep iddiasının dayanağı ve payın ekonomik karşılığı değerlendirilir.

Çıkarma TTK m. 640, ayrılma akçesi ise m. 641-642 kapsamında ayrı konulardır. Ayrılma akçesinin hesaplanması ve ödeme zamanı, sadece nominal sermaye payına veya taraflardan birinin belirlediği bedele indirgenmemelidir.

Yönetici sorumluluğu ve şirketin feshi

Müdürün görevini ihlal ettiği ileri sürülüyorsa hangi işlemin, hangi yükümlülüğe aykırı olduğu somutlaştırılmalıdır. Şirket zararı, kusur ve nedensellik gibi sorumluluk unsurları ilgili hükümler çerçevesinde incelenir. Müdürün görevden alınması veya yetkisinin sınırlandırılması ile tazminat talebi ayrı hukuki konulardır.

TTK m. 636/3, haklı sebeplerin varlığında ortağın mahkemeden şirketin feshini isteyebilmesini düzenler. Mahkemenin fesih yerine davacı ortağın payının gerçek değerinin ödenerek çıkarılması veya duruma uygun başka kabul edilebilir bir çözüm belirlemesi de düzenleme kapsamındadır. Bu nedenle şirketin feshi tek olası sonuç olarak sunulmamalıdır.

Dosya hazırlığı ve arabuluculuk değerlendirmesi

Pay oranları, müdürlük sıfatı, temsil yetkileri ve uyuşmazlığa konu işlemlerin tarihleri tek bir kronolojide gösterilebilir. Şirket sözleşmesinin yalnızca kuruluş hâli değil, sonraki değişiklikleri de temin edilmelidir. Bir tarafın kişisel hesabı ile şirket hesabı arasındaki hareketler varsa bunların açıklaması ve dayanakları ayrı hazırlanır.

Ortaklık davasının yalnızca şirketler hukukuna ilişkin olması, TTK m. 5/A’daki dava şartı arabuluculuğun her talep için uygulanacağı anlamına gelmez. Parasal talepler ve diğer talep türleri ayrıca sınıflandırılır. Bu konuda ticari davalarda arabuluculuk yazısı yol gösterici başlıkları açıklar.

Maltepe’deki işletmeler için genel çalışma kapsamı Ticaret ve şirketler hukuku sayfasında yer alır. Başvuru yolu, somut şirket belgeleri ve hedeflenen sonuca göre belirlenmelidir.

Sık sorulan sorular

Hukuki dayanaklar

• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu

Bağlantılar resmî mevzuat ve kurum sayfalarına yönelir. Yazıdaki madde atıfları, somut uyuşmazlıkta güncel metin ve ilgili uygulamayla birlikte değerlendirilmelidir.