İCRA HUKUKU / HUKUKİ REHBER
İhalenin Feshinde Hissedarın Teminat ve Harç Yükümlülüğü
Tapuda kayıtlı paydaş ile yalnızca ihaleye katılan kişinin harç ve teminat durumu aynı değildir. Muafiyetin dayanağı, satılan malın sicilindeki hukuki sıfattır.
Bu yazıda neler var?
Satılan taşınmazın tapu kaydında paydaş olan kişi, İİK 134’te resmî sicilde kayıtlı ilgililer için öngörülen teminat istisnasından yararlanabilir. Ancak “hissedarım” beyanı tek başına yeterli değildir. Hangi malın satıldığı, başvuranın sicil bağlantısı ve başvuru tarihi birlikte kontrol edilmelidir.
İhalenin feshini isteme hakkı ile muafiyet farklıdır
İİK 134, ihalenin feshini isteyebilecek kişileri belirler: satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürerek ihaleye katılanlar. Önce kişinin bu çerçevede başvuru hakkı bulunup bulunmadığı araştırılır.
Bu kişiler arasında olmak, her başvuranın aynı harç ve teminat rejimine tabi olduğu anlamına gelmez. Başvuru yapabilme hakkı ile yüzde beş teminattan istisna tutulmak iki ayrı aşamadır. Kanunda sayılan kişiler dışında kalanların talebi bakımından ayrıca ret düzenlemesi bulunur.
Tapuda paydaş olanın teminat ve harç durumu
Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri; 134. maddedeki özel nispi harç ve yüzde beş teminat yükümlülüğünün dışında tutulur. Satılan taşınmazın tapusunda pay sahibi olan kişinin sıfatı bu bakımdan önem taşır.
Bu istisna, bütün yargılama giderlerinin veya her türlü harcın sıfır olduğu anlamına gelmez. Diğer harç, gider avansı ve başvurunun sonucuna bağlı mali etkiler ayrıca incelenir. Aynı şekilde teminat istisnası, talebin esastan mutlaka kabul edileceğini göstermez.
Bir bakışta: karşılaştırma tablosu
| Başvuranın sıfatı | Özel %5 teminat | Özel nispi harç |
|---|---|---|
| Satılan malın sicilinde kayıtlı paydaş | İstisna kapsamında | İstisna kapsamında |
| Satış isteyen alacaklı veya borçlu | İstisna kapsamında | İstisna kapsamında |
| Sicilde kayıtlı sınırlı ayni hak sahibi | İstisna kapsamında | İstisna kapsamında |
| Sadece pey sürerek katılan, başka istisnai sıfatı olmayan | Kural olarak aranır | Kural olarak uygulanır |
| Yalnız şirket ortaklığı veya sözleşmeye dayanan kişi | Sıfat ve başvuru hakkı ayrıca incelenir | Sıfat ve başvuru hakkı ayrıca incelenir |
Şirket ortaklığı veya sözleşme neden tek başına yeterli olmayabilir?
Bir şirketin ortağı olmak ile şirket adına kayıtlı taşınmazın tapu paydaşı olmak farklıdır. Henüz tescil edilmemiş bir pay devri ya da taşınmaz satış vaadi de doğrudan tapuda kayıtlı paydaş sıfatıyla aynı kabul edilmemelidir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 12.02.2024 tarihli, 2024/755 E., 2024/1134 K. sayılı kararında sözleşmeye dayalı hak ileri süren başvuranın istisna kapsamında bulunup bulunmadığı ve harç-teminat usulü incelenmiştir. Kararın eski usule ilişkin açıklamaları, sonradan değişen kanun metniyle birlikte okunmalıdır. Bu nedenle eski bir karardaki tamamlatma sırası güncel başvuruya kontrolsüz biçimde aktarılmamalıdır.
Eksik harç veya teminatta güncel usul nedir?
İİK 134’ün güncel metni, gerekli harç veya teminatın yatırılmaması ya da eksik yatırılması durumunda mahkemenin muhtıra tebliğ ederek iki haftalık kesin süre vermesini düzenler. Süresinde eksiklik tamamlanmazsa talebin dosya üzerinden kesin olarak reddedilmesi öngörülür.
Bu süre, ihalenin feshini ilk kez istemek için verilen yedi günlük sürenin yerine geçmez. Muhtıranın konusu, tebliği ve tamamlanması gereken tutar dikkatle belirlenmelidir. Teminat da ihale bedeline ilişkin bir hesaptır; muhammen bedel ile ihale bedeli karıştırılmamalıdır.
Süre ve menfaat ihlali ayrıca ortaya konulmalı
Başvuru kural olarak ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Satış ilanının tebliğ edilmemesi veya belirli ayıp ve fesat nedenlerinin sonradan öğrenilmesi gibi hâller için kanunda ayrı başlangıç değerlendirmesi vardır. Bu hâllerde elektronik satış portalındaki ilan tarihine bağlı bir yıllık üst sınır da kontrol edilir.
Başvuran, ileri sürdüğü hukuka aykırılığın kendi menfaatini nasıl zedelediğini açıklamalıdır. Tapu kaydı, satış ilanı, tebligat, kıymet takdiri ve ihale tutanağı birlikte incelenir. Esasa ilişkin ret gibi kanunda sayılan hâllerde para cezası riski de bulunduğundan, muafiyet yalnızca başvuru maliyeti bakımından değerlendirilmemelidir.
Dosya incelemesi için adım adım akış
- ADIM 01Tapu kaydını alınSatılan mal ve başvuranın kaydını eşleştirin.
- ADIM 02İki soruyu ayırınBaşvuru hakkı ve teminat istisnasını ayrı belirleyin.
- ADIM 03Süreyi hesaplayınİhale, öğrenme ve portal ilanını kontrol edin.
- ADIM 04Başvuruyu tamamlayınFesih sebebi, menfaat ihlali ve gerekli giderleri açıklayın.
Bu akış temel inceleme sırasını gösterir. Başvuru yolu ve süreler somut işlem ile tebligat kayıtlarına göre ayrıca belirlenir.
Sık sorulan sorular
Hissedarın hiç masrafı olmaz mı?
Özel yüzde beş teminat ve nispi harç istisnası, bütün giderlerden muafiyet anlamına gelmez. Diğer harç ve yargılama giderleri ayrıca değerlendirilir.
İhale alıcısı olan herkes aynı teminatı mı yatırır?
Kişinin aynı zamanda borçlu veya sicilde kayıtlı ilgili gibi başka bir sıfatı bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Sadece ihale alıcısı etiketiyle sonuca gidilmez.
Eksik teminat için verilen iki hafta başvuru süresini uzatır mı?
Hayır. Eksikliğin tamamlanmasına ilişkin kesin süre ile ihalenin feshini isteme süresi farklıdır. İlk başvuru süresi ayrıca korunmalıdır.
Kaynaklar ve güncellik
- İcra ve İflas Kanunu, m. 134
- Yargıtay 12. HD, 12.02.2024, E.2024/755, K.2024/1134 — resmî karar arama
Kararlara ilişkin bağlantılar ilgili resmî karar arama ekranını açar. Daire veya mahkeme ile esas ve karar numaralarını kullanarak arama yapabilirsiniz.
2 Kasım 2026 tarihli genel hukuki bilgilendirmedir. Uygulanacak düzenleme, fiil ve işlem tarihi ile dosyanın özellikleri birlikte değerlendirilmelidir.