İCRA HUKUKU / HUKUKİ İNCELEME

Eski Senetler Tahsil Edilebilir mi? Bonoda Zamanaşımı

Bonoya özgü süre, temel alacak ve ispat kuralları: eski bir belgeyi takibe koymadan önce hangi ayrımlar yapılmalı?

Av. Muhammet Can Bulut · 27 Ekim 2026

BONODA GENEL KURALDüzenleyene karşı 3 yıl

BAŞLANGIÇKural olarak vade tarihi

İSPATTemel ilişki ayrıca incelenir

Bu yazıda neler var?

Eski bir senedin tahsil edilip edilemeyeceği yalnızca düzenlendiği yıla bakılarak belirlenemez. Belgenin bono niteliği, vadesi, kime karşı talepte bulunulduğu, önceki dava veya takipler ve asıl borç ilişkisi birlikte incelenir. Zamanaşımının geçmesi ile alacağın kendiliğinden tamamen ortadan kalkması aynı şey değildir; ancak borçlunun süresinde ileri sürdüğü zamanaşımı savunması tahsil yolunu önemli ölçüde etkileyebilir.

Her senet için aynı zamanaşımı süresi mi uygulanır?

Günlük dilde “senet” denilen belgeler aynı hukuki nitelikte değildir. Bono, borç ikrarı içeren adi yazılı belge ve sözleşme birbirinden ayrılmalıdır. Bu yazı, özellikle bono niteliğindeki belgeleri ele almaktadır; üzerindeki başlık tek başına belgenin bono olduğunu göstermez.

Senedi düzenleyen kişi, ciranta veya aval veren yönünden değerlendirme de aynı şekilde yapılamaz. Önce senetteki zorunlu unsurlar, imza ve taraf sıfatları belirlenir. Ardından hangi talebe hangi sürenin uygulanacağı araştırılır.

Bonoda üç yıllık zamanaşımı ne zaman başlar?

Türk Ticaret Kanunu’nun 749 ve 778. maddeleri çerçevesinde, bonoyu düzenleyene karşı senetten doğan istemlerde genel kural vade tarihinden itibaren üç yıldır. Bu nedenle düzenleme tarihi ile ödeme vadesi birbirine karıştırılmamalıdır. Özel vade türlerinde başlangıcın belirlenmesi ayrıca inceleme gerektirir.

Daha önce dava açılması veya takip talebinde bulunulması gibi işlemler, TTK m. 750–751 kapsamında süreyi etkileyebilir. Kesilmenin hangi borçluya karşı sonuç doğurduğu da önemlidir. Eski senet ve işlemlerde, ilgili dönemin kanunları ile geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Süre dolunca senet tamamen değersiz hâle gelir mi?

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 14.12.2021 tarihli, 2018/537 E., 2021/1665 K. sayılı kararında, bonoya ilişkin zamanaşımının geçmesinin talep hakkını kendiliğinden sona erdirmediği açıklanmıştır. Karar, borçlunun zamanaşımı savunmasının önemini de vurgulamaktadır.

Bununla birlikte, zamanaşımı savunması karşısında bono her durumda tek başına alacağı ispatlayan adi bir senede dönüşmüş sayılmaz. Temel ilişkiye dayanan talepte delil başlangıcı olarak değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Bu imkân, davanın mutlaka kazanılacağı anlamına gelmez.

Temel borç ilişkisine dayanılarak tahsil istenebilir mi?

Senet bir satış, ödünç veya başka bir ilişki nedeniyle verilmiş olabilir. Koşulları varsa bu temel ilişkiye dayanılması değerlendirilebilir; ancak ilişkinin kimler arasında kurulduğu, alacağın kime ait olduğu ve kendi zamanaşımı süresi ayrıca incelenir.

TBK m. 146’da genel süre on yıl olmakla birlikte, m. 147’de beş yıllık süreye tabi alacaklar ve başka özel düzenlemeler vardır. Bu yüzden “bononun süresi geçti, her durumda on yıl daha vardır” şeklinde bir hesap yapılamaz. Zamanaşımını kesen olaylar da dayanılan talebe uygun kurallarla ele alınmalıdır.

HMK m. 202 kapsamındaki delil başlangıcı, tanık dinlenmesine imkân sağlayabilir. Ancak tanık, ticari defter, fatura veya banka kaydı gibi delillere usulüne uygun ve zamanında dayanılması gerekir. Hukuk Genel Kurulu kararındaki ispat ve delil bildirimi ayrımı bu bakımdan önemlidir.

Sebepsiz zenginleşme her eski senet için çözüm müdür?

Hayır. TTK m. 732’nin bonoya uygulanmasına ilişkin m. 778 çerçevesinde, özel sebepsiz zenginleşme talebi belirli kişiler ve koşullar bakımından değerlendirilebilir. Bu istem için senedin zamanaşımına uğradığı tarihi izleyen tarihten başlayan bir yıllık özel süre öngörülmüştür.

Bu yol, uzun yıllar önce süresi dolmuş bütün senetleri yeniden tahsil edilebilir hâle getirmez. Özel kambiyo düzenlemesi ile genel sebepsiz zenginleşme hükümleri birbirine karıştırılmadan; taraf sıfatı, temel ilişki ve süreler birlikte incelenmelidir.

Tahsil girişiminden önce hangi belgeler hazırlanmalı?

Senedin ön ve arka yüzüyle aslı, vade ve düzenleme bilgileri.
Cirolar, aval kayıtları ve imza atanların sıfatları.
Önceki icra dosyaları, dava kararları ve işlem tarihleri.
Senedin verilmesine neden olan sözleşme, fatura ve teslim belgeleri.
Ödeme, kısmi ödeme, borç kabulü ve yazışma kayıtları.

İlk adım, bu belgelerden bir tarih çizelgesi çıkarmaktır. Takip yolu veya dava seçilmeden önce hem süre hem ispat yönünden inceleme yapılması, gereksiz masraf ve yanlış başvuru riskini azaltır. Takibin temel aşamaları için icra takibinin nasıl başlatıldığına ilişkin yazımız da incelenebilir.

Sık sorulan sorular

Senet çok eskiyse doğrudan icraya verilebilir mi?

Belge ve taraf sıfatları incelenmeden uygun takip yolu belirlenemez. Zamanaşımı, önceki işlemler ve temel alacak yönünden ayrı değerlendirme gerekir.

Borçlunun zamanaşımını ileri sürmesi önemli mi?

Evet. Zamanaşımı savunmasının ilgili başvuru yolunda süresinde ve usulüne uygun ileri sürülmesi gerekir; bütün başvurularda aynı usul uygulanmaz.

Senet fotoğrafı inceleme için yeterli mi?

Ön incelemeye yardımcı olabilir. Senedin aslı, arka yüzü, imzalar ve önceki dosyalar görülmeden kesin tahsil değerlendirmesi yapılmamalıdır.

Kaynaklar ve bilgilendirme notu

Bu yazı 27 Ekim 2026 tarihinde genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın belgeleri, işlem tarihleri ve uygulanacak mevzuat ayrıca incelenmelidir. Karar bağlantıları resmî karar arama ekranını açar; ilgili metni daire, esas ve karar numarasıyla arayabilirsiniz.